Hepimizin bildiği üzere mülkiyet hakkı kavramı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 35’inci maddesi ile güvence altına alınmış temel bir insan hakkı olmakla birlikte mutlak bir hak olmayıp kamu yararı amacıyla ölçülü ve orantılı olmak koşullarıyla sınırlandırabilecek niteliktedir. Bu husus ülkemizin de taraflarından biri olduğu Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1. Protokol’ün 1’inci maddesi ile uluslararası hukuk çerçevesinde de benzer görüşlerle ele alınmıştır. Günümüzde hızla değişen toplumsal düzen ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurulduğunda Anayasa Mahkemesi bir kararında “Mülkiyet hakkı geçen yüzyılın ferdiyetçi doktrinlerinin etkisi altında, malikin kişiliğine bağlı, dokunulmaz, kutsal ve doğal haklardan sayılırken, günümüzde bu görüş değişmiş ve mülkiyet hakkı, malike, toplum yararına bazı ödevler ve görevler yükleyen sosyal bir hak olarak görülmeye başlanmıştır.” diyerek Anayasa’nın benimsediği uygulama açısından mülkiyet kavramına yeni bir görüş getirmiştir.
Ülkemizde, devletin mülkiyetin kullanımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sağlayan birçok yasal düzenleme bulunmaktadır. Bunların başında; yazımızın konusunun da dayanaklarından olan, ülke genelindeki yerleşim yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenen 3194 sayılı İmar Kanunu ve bu Kanun çerçevesinde belirlenen imar, fen sanat, sağlık gibi kurallara ve standartlara uygun kaliteli yapı yapılmasını ve denetlenmesini amaçlayan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ile bu Kanunlara dayanılarak hazırlanan yönetmelikleri sayabiliriz.
Yazı dizisi olarak kaleme alacağımız ‘Yapı Aplikasyon Projesi Yapımı, Uygulaması ve Fenni Mesuliyet’ konulu serinin bu yazısında, anılan mevzuatlar doğrultusunda 11 Mart 2006 tarihli ve 26105 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik Müşavirlik Büroları Tescil Yönetmeliği gereğince Odamıza tescilli serbest harita ve kadastro mühendislerinin yapacağı ve organize edeceği işler içerisinde önemli bir paya sahip olan yapı aplikasyon projesinin değişen ve gelişen kentleşme sürecinde artan öneminden bahsederek, Odamız olarak konuyla ilgili yürüttüğümüz çalışmalar hususunda siz değerli okurlarımızı bilgilendirmek istedik.
Kısaca yapı aplikasyon projesinin tanımı ve konumu hakkındaki mevzuat sürecinden bahsedersek; ilk olarak 02 Eylül 1999 tarihli ve 23804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile aplikasyon belgesi adıyla mimari proje eki olarak harita mühendislerince hazırlanacağı hüküm altına alınan yapı aplikasyon projesi, birçok kez yapılan mevzuat düzenlemeleri sonucu son olarak 03 Temmuz 2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile yapı ruhsatına esas müstakil projelerden sayılarak harita mühendislerince hazırlanacağı ve imzalanacağı hüküm altına alınan proje olarak tanımlanmıştır.
Gelinen süreçte yapı aplikasyon projesi, 3194 sayılı Kanun’a dayanılarak hazırlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’ne göre yapı sahipleri veya vekillerince yeni inşaat, ilave ve esaslı tadilat yapmak üzere ilgili idareye yapılacak müracaat ile başlayan süreçten 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca kat mülkiyetinin kurulmasına kadarki süreçte en önemli adımlardan biri olarak yer edinmektedir. Yapı sahiplerinin veya vekillerinin ilgili idareye başvuru dilekçesi ile yapacakları müracaatla edindikleri parsele ait imar durum belgesi, yol kotu tutanağı, kanal kotu tutanağı ve uygulama imar planına esas onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alana esas bölümü, başvuru dilekçesi ekleri ve ilgili müelliflerince hazırlanacak yapı ruhsatına esas diğer projeler doğrultusunda, tip sözleşme düzenlenerek hizmet satın alınan proje müellifi ve uygulama sorumlusu serbest harita ve kadastro mühendisince hazırlanan yapı aplikasyon projesi ile birlikte diğer müelliflerce hazırlanan mimari proje, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi, elektrik tesisat projesi ve ek olarak istenebilecek diğer proje ve raporların da yer aldığı yapı ruhsatına esas projelerin 4708 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan 05 Şubat 2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği uyarınca kontrol edilerek onaylanması sonrasında ilgili idare tarafından yapı ruhsatı düzenlenir. Mevzuat doğrultusunda yapı denetim kuruluşu, yapı sahibi ve yapı müteahhidi veya yapı müteahhidi adına şantiye şefince imzalanan işyeri teslim tutanağının ilgili idarece onayına müteakip yapı, yapı aplikasyon projesine uygun şekilde arsaya aplike edilir.
Burada serimizin bir sonraki yazısında daha geniş bir şekilde ayrıca ele alacağımız konulardan birisi de yapı ruhsatına esas projelerden olması sebebiyle yapı aplikasyon projesi ve uygulamasının fenni mesuliyetinin üstlenilmesi konusudur ki bu konunun 3194 sayılı Kanun özelinde değerlendirilmesi gerekir. Odamızca yapılan görüşmeler sonucunda; yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabi yapılarda, yapı aplikasyon projesi ve uygulamasının fenni mesuliyetinin üstlenilip üstlenilmediği ilgili idarelerce denetlenmeden yapım işlerine devam edilmemesi gerektiği, fenni mesuliyetin tip sözleşme düzenlenerek hizmet satın alınan fenni mesul serbest harita ve kadastro mühendisince üstlenilmesi gerektiği ve aynı yapıya dair denetim görevinin objektif bir şekilde yürütülebilmesi için tip sözleşme düzenlenerek hizmet satın alınan yapı aplikasyon projesi müellifi ve uygulama sorumlusu serbest harita ve kadastro mühendisi ile tip sözleşme düzenlenerek hizmet satın alınan fenni mesul serbest harita ve kadastro mühendisinin farklı kişiler olması gerektiği; T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü ve T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğünün yazılarıyla açıklığa kavuşturulmuştur.
Yapının yapı aplikasyon projesine, vaziyet planına ve bağımsız bölüm planına uygun şekilde aplike edildiğinin anılan mevzuatlar gereğince denetlenerek yapının ruhsat eki projelere uygun olarak tamamlandığının ilgili idarece tescilinden sonra yapı kullanma izin belgesi düzenlenir.
Yapı aplikasyon projesinin önemini arttıran bir diğer mevzuat düzenlemesi de yapı aplikasyon projesi ile cins değişikliği işlemi arasındaki temel ilişkinin kurulduğu 19 Haziran 2021 tarihli ve 31516 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İcra ve İflâs Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 11’inci maddesi ile değiştirilen 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 10’uncu maddesinin altıncı fıkrasıdır. Fıkraya göre; yapı kullanma izin belgesini düzenlemeye yetkili idare tarafından yapı kullanma izin belgesi ile birlikte Mekânsal Adres Kayıt Sistemine yüklenerek elektronik ortamda kadastro müdürlüğüne gönderilmesi gereken yapı aplikasyon projesi kadastro müdürlüğünce düzenlenecek tescil bildiriminin yasal dayanağı olarak tanımlanmış olup yapı kullanma izin belgesi düzenlenmiş yapılar için yapılacak resen cins değişikliği işleminin eki olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda bahsettiğimiz gibi her ne kadar süreç ve işlemler mevzuat hükümleri ile tanımlanmış olsa da proje müellifi ve uygulama sorumlusu serbest harita ve kadastro mühendisi ve fenni mesul serbest harita ve kadastro mühendisi olarak yapı denetim sürecindeki uygulamalarda karşılaşılan problemler göz önünde bulundurulduğunda, bu problemlerin giderilebilmesi ve süreç içerisindeki ilgili idarelerin uygulama farklılıklarının önüne geçilmesi için ve en önemlisi halkımızın daha sağlıklı ve sürdürülebilir bir kent yaşamını hak ettiği inancıyla TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası olarak 24-25-26 Eylül 2021 tarihlerinde, konusunda uzman katılımcıların katkılarıyla Yapı Aplikasyon Projesi Yapımı, Uygulaması ve Fenni Mesuliyet Çalıştayı düzenlenmiş ve ardından ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeleri de içeren görüş ve önerilerimizin yer aldığı Çalıştay Sonuç Raporu yayımlanmıştır. Bu raporda, özellikle planlı ve sürdürebilir kentleşme sürecinde artan önemi ve edindiği konum düşünüldüğünde yapı aplikasyon projesi, “Parsele ait aplikasyon krokisi ve mimari vaziyet planına göre yapının araziye; bağımsız bölümler, ortak yerler ve eklentilerin araziye ve katlara aplikasyonunu sağlamak üzere, yapı yaklaşma mesafelerini, imar planındaki kat adedine esas kot alınan noktaya ilişkin bilgileri, bina derinliğini, çıkma izdüşümlerini, tabii zemin ve tesviye edilmiş zemine ilişkin kotları, bina ve bağımsız bölüm yapı yükseklik ve kotlarını, yapı, bağımsız bölümler, eklentiler, müştemilat, teknik altyapı tesisleri, parsel köşe noktaları, röper noktaları ve yer kontrol noktalarının ülke koordinat sistemindeki koordinat ve yükseklikleri, bina ve bağımsız bölümlerin düşey görünümleri ile numarataj bilgilerini içeren, Tapu Planları Tüzüğü’ne göre hazırlanan vaziyet planı, bağımsız bölüm planı ve açıklama raporu ile bir bütün olan, Tapu Planları Tüzüğü, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği hükümlerine uygun biçimde hazırlanan, tapu planı niteliğindeki projeyi ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup vaziyet planı, bağımsız bölüm planı ve açıklama raporu ile bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yaptığımız tanımlama doğrultusunda yapı aplikasyon projesi ile ilgili mevzuatlar dikkate alındığında gerek T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü ile gerekse T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü ile görüşmeler gerçekleştirilmiş, bu görüşmelerde Sonuç Raporunda da belirttiğimiz yasal düzenlemeler konusunda olumlu görüşleri tarafımıza iletilmiştir. HKMO olarak ilerleyen süreçte de ısrarlı bir şekilde gerekli girişimlerde bulunmaya devam edeceğimizi siz değerli üyelerimizin bilgilerinize sunarız.
Henüz yorum yapılmamış.