Odamızca uzun yıllardır yapı aplikasyon projesi yapımı, uygulaması ve fenni mesullük üstlenilmesi konularında bir çok çalışma yapılıyor. Konunun yasal zemine oturtulması, standart hale gelmesi ve yaygınlaşması için hem kamu kurumları ve belediyeler nezdinde hem de hukuki platformda çalışmalar yürütülüyor. Odamız; sağlıklı bir kentleşme için olmazsa olmaz olan yapı aplikasyon projesinin uygulanması ve fenni mesullük konularında uzun yıllar çalışmalar yapmış, bu çalışmalar neticesinde hazırlanan raporları, ilgili kurumlar ve yerel yönetimleri bilgilendirmek için resmi yazılarla iletmiştir. Bu konuda siz değerli üyelerimizin ve okurlarımızın da bilgilerini tazelemek ve önemli bir mesleki iş kalemimiz hakkında farkındalığı artırmak üzere bu konulara tekrar açıklık getirmek istedik: Bilindiği üzere 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun kurulmasını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. İmar Kanunu’nun “Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar” başlıklı 28. maddesinde İmar Kanunu kapsamındaki mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita, plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uzmanlık alanlarına uygun olarak 38. maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılmasının zorunlu olduğu belirtilmektedir.Aynı maddede müelliflerin ve uygulamada bulunan meslek mensuplarının, işlerini İmar Kanunu’na ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirmekten sorumlu olduğu da ifade edilmiştir. İmar Kanunu’nun “Halihazır haritaların, imar planlarının ve yapı projelerinin hazırlanması ve uygulanması:” başlıklı 38. maddesinin ikinci fıkrasında yapıların, mimari, statik ve her türlü plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanmasının ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri, uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, mimarlar ile görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikle düzenlenecek olan fen adamları tarafından üstlenileceği hüküm altına alınmıştır. İmar Kanunu’na dayanılarak hazırlanan ve 03.07.2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Yapı Projeleri” başlıklı 57. maddesinde yapı sahibi veya vekilince aplikasyon krokisi, tapu kayıt örneği veya istisnaî hâllerde tapu kayıt örneği yerine geçen belgeler, parsele ait imar durum belgesi, yol kotu tutanağı, kanal kotu tutanağı ve uygulama imar planına esas onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alana esas bölümüne göre ilgili kanun, plan, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Türk Standartları, çevre şartları, fen, sanat ve sağlık kurallarına ve ilgili bütün mevzuat hükümlerine uygun olmak üzere; mimari proje, yapı aplikasyon projesi, peyzaj projesi, statik proje, mekanik tesisat projesi ve elektrik tesisat projesinin hazırlatılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı maddede yapı aplikasyon projesi “Parsele ait aplikasyon krokisine dayanılarak ve vaziyet planına göre yapının araziye aplikasyonunu sağlamak üzere, yürürlükteki imar planında gösterilen ya da planda belirtilmemiş ise bu Yönetmelikte belirlenen yapı yaklaşma mesafeleri, yapı projelerine göre köşe koordinatları ve röper noktaları ülke koordinat sistemine işlenmek üzere harita mühendislerince hazırlanıp imzalanan projeyi ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Yine 57. maddenin 3. fıkrasında imar planındaki kat adedine esas kot alınan noktaya ilişkin bilgilerin, bina derinliğinin, çıkma izdüşümleri ve yapı yaklaşma mesafelerinin, tabi zemin ve tesviye edilmiş zemine ilişkin kotların, bina ve yapı yükseklik ve kot larının ise hem mimari projede hem de aplikasyon projesinde, Planlı Alanlar İmar Yönet-meliği’nin 4. maddesindeki tanımlara, imar planına ve tapu kayıtlarına uygun olarak gösterilmesinin zorunlu olduğu da ifade edilmiştir. Görüleceği üzere “Yapı Aplikasyon Projesi” yapı projeleri arasında bağımsız olarak tanımlanmış ve bu projenin içereceği bilgiler sayma suretiyle belirtilerek harita mühendisince hazırlanacağı açıkça hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla ilgili idarelerce “Yapı Aplikasyon Projesi”nin istenmesi ve bu projenin müellifliğinin Odamıza tescilli Serbest Harita ve Kadastro Mühendislik Bürosu (SHKMMB) sahibi veya ortağı Serbest Harita ve Kadastro Mühendisleri (SHKM) tarafından üstlenilmesi İmar Kanunu, Tapu Planları Tüzüğü, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Yönetmeliği gereği zorunludur. İmar Kanunu’nun 28. maddesinin ikinci fıkrasında yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyetin, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorunda olduğu, fenni mesul mimar ve mühendislerin uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, İmar Kanunu’na, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevli olduğu da açıkça belirtilmektedir. Mekansal Planlama ve İmar Komisyonumuz Başkanı Hüseyin Ülkü’nün hazırladığı; Yapı Aplikasyon Projesi Yapımı ve Uygulaması, Fenni Mesuliyet Üstlenilmesi, Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzni kitabı yakında Odamız tarafından yayınlanacak. Yapı aplikasyon projesi de yapı projeleri arasında müstakil bir proje olarak sayıldığından bu projenin de fenni mesuliyetinin üstlenilmesi gerekmektedir. Ancak yapı aplikasyon projesinin fenni mesuliyetinin üstlenilmesi konusu gerek yapı denetim kuruluşları ve idareler gerekse de bazı meslektaşlarımız tarafından yanlış yorumlanmakta, yanlış yorumlandığı için de yanlış uygulamalara sebebiyet vermektedir. Bu konunun açıklığı kavuşturulması için konu hem İmar Mevzuatı hem Yapı Denetim Mevzuatı hem de Tapu ve Kadastro Mevzuatı açısından incelenmelidir. 29.6.2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 1. maddesi nin üçüncü fıkrasının (ı) bendinde yapı denetim kuruluşunun, bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi ifade ettiği; 3. maddesinde bu kanunun uygulanmasında, yapı denetim kuruluşlarının İmar Mevzuatı uyarınca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karşı üstleneceği; 2. maddesinin üçüncü fıkrasında yapı denetim kuruluşlarının mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları istihdam edeceği; 12. maddesinin birinci fıkrasında Yapı Denetimi Hakkında Kanun’da hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı açıkça belirtilmiştir. Yapı Denetimi Hakkında Kanun’a dayanılarak hazırlanan ve 05.02.2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nin 6. maddesinde denetçi ve yardımcı kontrol elemanının görev ve sorumlulukları ifade edilmiş; 10. maddesinin birinci fıkrasında yapı denetim kuruluşuna ortak olabilmek için mimarlık, inşaat mühendisliği, makine mühendisliği veya elektrik mühendisliği diplomasına sahip olmak şartı aranacağı hüküm altına alınmış; 12. maddesinin (ç) bendinde yapı denetim kuruluşlarında asgari istihdam edilecek denetçiler sayma suretiyle belirtilmiş; 14. maddesinde yapı denetim kuruluşunda görev alacak teknik personelin deneyim ve nitelikleri tanımlanmış, yapı denetimi kuruluşunun denetimini üstlendiği proje ve yapım işlerinde, kanun ve bu yönetmelik hükümleri ile belirlenmiş görevlerini denetçi mimar ve denetçi mühendisler eliyle yürüteceği ve denetçi belgesinin mimar, inşaat mühendisi, makine mühendisi ve elektronik mühendisine verileceği hüküm altına alınmış; 15. maddesinde yapı denetim kuruluşunda görev alacak denetçi personel ile yardımcı kontrol elemanlarının denetim yetki sınırları belirlenerek denetçi ve yardımcı kontrol elamanlarının kimler olabileceği belirtilmiş, 5. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendine bünyesinde konu ile ilgili teknik eleman bulunmayan hâllerde, hizmet satın almak suretiyle teknik eleman görevlendirerek, arsanın köşe noktalarının ilgili idare nezaretinde tespit ettirilmesini ve yapının, vaziyet planına uygun biçimde arsaya aplike edilmesini sağlar denilmiştir. Yukarıda belirtilen Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, yapı denetim kuruluşlarında denetçi ve yardımcı kontrol elemanı olarak harita mühendisinin istihdam edilemeyeceği; ancak Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası gereği yapı denetim kuruluşları imar mevzuatı uyarınca öngörülen fenni mesuliyeti ilgili idareye karşı üstlendiklerinden yapı aplikasyon proje ve uygulaması denetimi için, Yapı Denetimi Hakkında Kanun’da hüküm bulunmadığı hallerde İmar Kanunu ve ilgili mevzuatı uygulanacağından yapı aplikasyon projesinin fenni mesuliyetinin üstlenilmesi konusunun İmar Mevzuatı kapsamında de-ğerlendirilmesi gerektiği açıktır. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 57. maddesinin 18. fıkrasında; proje müellifliği ve yapım işlerinin denetimine dair fenni mesuliyet üstlenen mimarların ve mühendislerin, 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca ilgili meslek odasına kayıtlı olmaları, büro tescillerini yaptırmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenlerle, gerek yapı aplikasyon projesinin proje müellifliği ve uygulamasının gerekse bu projenin denetimi ve uygulamasının fenni mesuliyetinin Odamıza tescilli serbest harita ve kadastro mühendislik müşavirlik büroları tarafından üstlenilmesi İmar Mevzuatı ve Yapı Denetim Mevzuatı gereği zorunludur. Son olarak bu yazının hazırlanmasında, meslek alanlarımızın genişletilmesi ve yetkilerimizin arttırılması çalışmalarında bizlere öncülük ederek önemli katkılar sunan HKMO Mekânsal Planlama ve İmar Komisyonu Başkanı Sayın Hüseyin Ülkü başta olmak üzere Komisyon üyelerine ve Odamız 1 No’lu Özel Sektör Komisyonuna teşekkürlerimi sunarım.
Henüz yorum yapılmamış.